Apprendre à habiter le monde autrement – Atelier vivre ensemble & régénérer le monde

L’atelier se déroule dans une dynamique : participation active, qualité d’écoute, profondeur des échanges et créativité. L’atelier relie les dimensions humaines et écologiques au développement durable, à travers des discussions, une charte collective et des activités d’observation. Nous explorons comment les relations, la nature et les matériaux reposent sur un même équilibre de don et de retour.

L’atelier s’inscrit dans le cadre de l’Éducation à la Citoyenneté Mondiale (ECM) 

(apprendre → comprendre → agir). 

L’Éducation à la Citoyenneté Mondiale est une éducation pour le monde :

  • comprendre les interdépendances mondiales ;
  • comprendre le développement durable ;
  • développer un regard critique ;
  • agir à partir de ses émotions, de sa créativité et de son contexte.

L’atelier propose de réinterroger nos manières d’habiter, de penser la ville comme un écosystème vivant, et d’outiller les élèves pour devenir des acteurs de transition écologique et sociale.

Thématiques abordées :

  • urbanisme, architecture et construction
  • éthique du territoire et justice Nord–Sud
  • écologie et design soutenable / régénératif
  • matériaux, cycles de ressources
  • utopies / dystopies comme outils de lecture du futur

Le fil rouge pédagogique. Nous parcourons l’atelier à travers une progression structurée, ancrée dans l’expérience des élèves :

  • Cercle d’ouverture : les élèves sont invités à partager un point fort de leur vie.
  • Écologie intérieure : questions d’identité personnelle pour activer l’attention à l’espace (se situer – sens, émotions, perception … ce qui apaise / ce qui oppresse).
  • Écologie sociale – relations humain-humain. co-construction de règles de communication (respect, écoute, droit à l’erreur, non-moquerie, attention).
  • Écologie planétaire – relations humain – non-humain. sols, cycles, ressources et matériaux via la métaphore du jardin (donner/recevoir), introduction à la résilience (besoins vs désirs).
  • Matières & ressources : observation des matériaux, niveaux de transformation, énergie grise, extraction et limites planétaires.
  • Consommation & circularité : déchets = ressources au mauvais endroit ; upcycling ; cycles de vie.
  • Inspirations : panorama d’utopies régénératives (éducation, habitat, low-tech, circularité, économie du care, urban mining, etc.).
  • Atelier créatif : en binômes, analyse et co-écriture d’une micro-utopie régénérative (S/M/L) répondant à 3 critères : (1) régénérer / respecter une ressource, (2) renforcer le bien-être social, (3) s’appuyer sur un principe éthique.
  • Restitution : présentations des recherches.
  • Cercle de clôture : réflexion, partage de gratitude, apprentissages.

Apprendre à habiter le monde autrement – Atelier Cosmogonie

Atelier Cosmogonie

Imaginer, prototyper, régénérer

Atelier animé par Sénamé Koffi Agbodjinou (ONG L’Africaine d’architecture),
en partenariat avec Iwwerliewen.

Le monde contemporain multiplie les fractures – sociales, écologiques, mais aussi mentales.
Cet atelier propose de sortir du paradigme du « durable » pour aller vers le régénératif, en réactivant l’imaginaire comme une capacité essentielle de résilience.

Imaginer autrement pour se reconnecter.
Se reconnecter pour transformer.

Il s’agit de penser et de prototyper des manières d’habiter capables d’absorber les chocs sans rompre – des formes de vie plus ancrées, plus solidaires, plus vivantes.

Pendant l’atelier, nous allons :

• éveiller l’imaginaire pour dépasser les récits dominants
• explorer votre cosmogonie personnelle et activer votre « double » non-humain comme boussole de projet
• traduire le récit en matière à travers des micro-prototypes du quotidien (habiter, se nourrir, se vêtir…)
• expérimenter le faire commun : co-création, cohérence, mise en scène
• relier design et résilience : inclusion, solidarité, durabilité, cohésion

Une invitation

Cet atelier est une invitation à réapprendre à imaginer – non pas comme un exercice abstrait, mais comme une capacité concrète à transformer le réel.

Apprendre à habiter le monde autrement – Atelier Terre

Atelier Terre

Explorer, expérimenter, construire autrement

Le Laboratoire de Terre propose une immersion dans les techniques de construction en terre, à partir des ressources disponibles dans notre région.

À travers des expérimentations concrètes, nous découvrons les propriétés des terres argileuses locales et leurs usages possibles dans l’architecture et l’aménagement.
La terre devient ici une matière vivante, que l’on transforme, teste et comprend.

Pourquoi la terre aujourd’hui ?

Pendant longtemps, la construction s’est appuyée sur un modèle fondé sur l’abondance : matériaux bon marché, chaînes d’approvisionnement prévisibles, énergie peu coûteuse et logique linéaire – extraire, produire, jeter.

Mais ce modèle montre aujourd’hui ses limites. Pénurie des ressources, instabilité des chaînes d’approvisionnement, risques climatiques et hausse des coûts nous obligent à repenser notre manière de construire.

La valeur se trouve désormais moins dans ce que l’on extrait que dans ce qui existe déjà :
réemploi, réparation, production locale, design régénératif.

Travailler entre l’Europe et l’Afrique de l’Ouest nous a appris une chose essentielle : la rareté peut devenir un puissant moteur de créativité. Lorsque les matériaux et les savoirs sont ancrés localement, une autre logique émerge – fondée sur la résilience et l’autonomie.

Les murs en terre portent une mémoire et un savoir.
Ils ancrent les bâtiments dans le sol et dans les communautés qui les construisent.

Ils ne sont pas seulement structurels :
ils régulent l’humidité, stockent la chaleur et contribuent à créer des espaces sains.

Dans un monde traversé par des crises écologiques et sociales, la terre offre une résilience profonde et une résistance douce.

Peut-être avons-nous déjà tout ce qu’il nous faut, droit sous nos pieds.

Pendant l’atelier

Nous produirons des échantillons avec différentes techniques. Les mélanges seront adaptés avec sable, gravier ou fibres végétales pour en améliorer les propriétés mécaniques et thermiques.

Une invitation

Apprendre à construire avec la terre, c’est réapprendre à construire avec conscience.
C’est relier architecture, territoire et communauté.

Et continuer à bâtir des ponts entre disciplines, continents et générations,  pour que l’architecture prenne soin du vivant et de notre avenir commun.

Rucksackbibliothéik

D’Bicher vun eiser Bibliothéik ginn op eng Rees a huelen d’Kanner mat.

Wëllt Dir Äre Schüler en Abléck an d’Liewen a Kulture vun de Länner am Globale Süde ginn an dëst an Är Cours integréieren, fir d’Lies- a Sproochfäegkeeten ze fërderen? Dann ass d’Rucksakbibliothéik genau dat Richtegt fir Iech.

Rucksäck, gefëllt mat Märercher aus anere Kulturen, Geschichte vu Kanner an anere Länner a Sachbicher iwwer eng grouss Villfalt u Themen, wéi Ëmweltschutz oder Rohstoffer, kéinten dëst Joer erëm vun der Klass an d’Klass an ärer Schoul reesen.
All Schoulklass kann un der Bibliothéik-Aktioun “Kanner vun der Welt” deelhuelen, fir ze léieren, wéi ee Bicher fuerscht a weider Informatiounen iwwer d’Liewensbedingunge vun de Kanner weltwäit fënnt. Desen Atelier kann am CITIM gebucht ginn.

Zwee Rucksäck voller Bicher gi speziell fir d’ Klassen déi deel huele gefëllt. Et gëtt op d’Sproochenniveau opgepasst. Déi éischt Klass kritt d’Rucksäck a kritt eng kuerz Aféierung. Elo läit et un hinnen, sech an d’Welt vun de Bicher ze verdéiwen an dat, wat si gelies hunn, op eng kreativ Manéier duer ze stellen. Duerno ass et Zäit, sech un ze strécken, well d’Rees an déi nächst Klass weidergeet. D’Iwwerreechung läit an der Verantwortung vun de Schüler a Schülerinne selwer. Si erklären de Konzept a presentéieren hir Liblingsbicher de Kanner aus der nächster Klass.

Um Enn vum Schouljoer gëtt et eng Lieswoch. En Auteur vun de Bicher besicht d’Klassë, déi deelgeholl hunn.

Dës Offer ass gratis.

Indigene Vëlker an hir Rechter – Koffer

Léiermodüller fir de Lycée 

Alter: 16 Joer a méi al

Sprooch: Däitsch

Thema: Indigene Vëlker, Mënscherechter an Ëmweltschutz

Den edukative Kit iwwer indigen Vëlker gouf mat engem Fokus op d’Rechter vun den indigene Vëlker entwéckelt. En ass fir Schüler ab 16 Joer geduecht. De Kit bitt Hannergrondinformatiounen an edukativ Modüller, déi Educateuren a Léierpersonal direkt mat jonke Leit benotze kënnen. De Wëssenstransfer baséiert op interaktiven a multimodale Methoden – Gruppenaarbecht, Debatten, kreativ Projeten, souwéi Kuerzfilmer a PowerPoint-Presentatioune gi benotzt. De Kit zielt drop of, d’Zilgrupp mam Begrëff “Indigene” vertraut ze maachen an en Iwwerbléck iwwer déi existent Rechter vun den indigene Vëlker ze ginn. Stereotypesch Duerstellunge vun indigene Vëlker ginn a Fro gestallt, de Konzept vun der “Entwécklung” gëtt kritesch diskutéiert, an de Konzept vu “Buen Vivir” (Gutt Liewen) gëtt exploréiert. Jonk Leit ënnersichen d’Forme vu Gewalt an Diskriminéierung géint indigen Vëlker a léieren iwwer indigen Beweegungen an Initiativen, déi sech fir d’Rechter vun den indigene Vëlker asetzen. D’Presentatioun wäert och d’ILO-Konventioun Nr. 169 iwwer de Schutz vun indigene Vëlker an d’Campagne fir hir Ratifikatioun zu Lëtzebuerg behandelen.

Material: 

  • edukativen Dossier
  • Léiermaterial
  • Fotoen a Videoen

Des pädagogesch Mapp kann an der Bibliothéik CITIM ausgeléint ginn. (www.citim.lu)

Klimakoffer

D’Zukunft ass elo – Kanner, déi aktiv fir de Klimaschutz engagéieren 

Alter: 9-12

Sprooch: Däitsch

Thema: Klimawandel, Klimagerechtegkeet

Eng breet Pallett u Léiermaterialien erméiglecht et de Kanner, iwwer Klimaproblemer mat all hire Sënner ze léieren: zum Beispill déi groussformateg Weltkaart aus Stoff mat hëllefräiche Figuren, d’CO2-Lafspill, den Zäreneffekt-Puzzel, Experimentinstruktiounen, dat hëlzen CO2-Moleküll, Holzkëschten, déi d’Bildung vun CO2 illustréieren, d’Klimaschutz-Puzzel mat engagéierte Kanner weltwäit a vill méi. Dëst erlaabt et, d’Léiermoduler direkt an iwwer verschidde Fächer ëmzesetzen. De Kit enthält interaktiv Léiermoduller a kreativ Aktivitéits- a Iddie fir Projeten zu den Theme Klimawandel a Klimagerechtegkeet.

Enthält ënner anerem:

  • Léiermaterialie
  • Visuell Hëllefsmëttel
  • Experimenter
  • CO2-Lafspill
  • Weltkaart aus Stoff mat hëlze Figuren

De Koffer kann een an der Bibliothéik CITIM ausléinen. (www.citim.lu)

Weltverdeelungsspill

Weltkaart “Perspektiven änneren” 

Alter: Jonker ab 13 Joer

Sprooch: Däitsch (liicht un aner Sproochen unzepassen)

Thema: Global (On)Gläichheet

D’Weltspillbrett ass méi wéi just eng Weltkaart. Säin Design erliichtert eng zougänglech Perspektivewiessel a mécht global Konditioune sichtbar. Et ka fir verschidden Theme benotzt ginn a villfälteg an der pädagogescher Aarbecht benotzt ginn. Presentéiert an der Peters-Projektioun, déi d’Fläch genee reflektéiert, encouragéiert et d’Participanten direkt zum Nodenken an Diskussiounen.

Zousätzlech Moduller kënnen ofhängeg vun der virgesinner Notzung ëmgesat ginn. D’Schüler verdeelen sech selwer oder d’Markéierungen op der Weltkaart:

  • Wéi ass d’Weltbevëlkerung iwwer déi verschidde Kontinenter verdeelt?
  • Wou ass de meeschte Räichtum?
  • Wou gëtt de meeschten CO2 emittéiert?
  • Wou gëtt et Ëmweltkatastrophen, déi duerch d’Klimakris verschäerft ginn?
  • Wou sinn déi meescht Ressourcen ze fannen?
  • Wien verbraucht déi meescht Ressourcen? etc.

Materialien déi een am CITIM kann ausléinen :

  • Weltspillbrett
  • Handout
  • Moduller
  • Hittercher

D’Spill kann och ouni dës Materialien duerchgefouert ginn. D’Weltkaart gëtt ersat duerch Schëlder mat den Nimm vun de Kontinenter, d’Schüler selwer sinn d’Mënschen a Still representéieren de Räichtum.

En Erklärungsvideo gëtt nach verlinkt!

CO2 Foussofdrock Parcours (DE)

Wéi vill Äerden géift Dir brauchen, fir Äre Liewensstandard z’erhalen?

Berechent dat einfach mat Hëllef vun de Foussofdréck, déi a véier Kategorien opgedeelt sinn: Iessen, Wunnen, Konsum a Mobilitéit.

Dës Aktivitéit ass perfekt als Aféierung an d’Thema a gëeegent fir souwuel mat jonke Leit wéi och mat Erwuessenen ze schaffen. E Guide, dee mir entwéckelt hunn, bitt interessant Hannergrondinformatiounen an Iddie fir d’Aktivitéit selwer an d’Moderatioun.

  • 38 Karbonfoussofdrockmatten
  • 5 Clipboards
  • Froebéi
  • Bläistëfter
  • Guide

Das Angebot ist derzeit nur auf Deutsch erhältlich!

Tower of Power – Metalog Spill

D’Erreechen oder souguer d’Iwwertreffe vu virdefinéierten Ziler stellt héich Ufuerderungen u Gruppen. Méiglech Themen, déi mam Tower of Power exploréiert kënne ginn, sinn ënner anerem d’Interaktioun am Team, Leadership-Kommunikatioun, Kooperatioun, Rollen an de Gruppen, Feedbackprozesser a systeemesch Bezéiungen.

Ëmsetzung: 

An engem designéierte Beräich sinn aacht Komponente vertikal um Buedem placéiert. Jidderee vun de Participantë gräift een Enn vun engem Seel. D’Aufgab ass et, zesummen de Kran ze kontrolléieren, deen un de Seeler befestegt ass, an en ze benotzen, fir d’Komponenten openeen ze stapelen, fir sou en Tuerm ze bauen. D’Reegel ass, datt d’Participanten d’Komponente mat kengem Kierperdeel däerfe beréieren. Dëst suergt fir eng prekär Situatioun. Den Design vun de Komponenten erlaabt keng hektesch oder onkoordinéiert Handlungen. Dofir kann d’Aufgab nëmmen duerch präzis Kommunikatioun an organiséiert, kollaborativ Zesummenaarbecht vun der Grupp geléist ginn.

 

Bibliothéiksrallye – Zesummenhäng vun dëser Welt

Fir déi global Zesummenhäng ze verstoe ginn déi Jonk bei eis an der Bibliothéik ob d’Sich no Äntwerten.

Fir d’éischt kréien si e Gefill fir d’Envergure vun de globalen Zesummenhäng mat Hëllef vun eisem “Weltverdeelungsspill”. Wéi ass d’Weltbevölkerung um Globus verdeelt a wou läit de Räichtum?

Duerno geet et un d’Recherchéieren. Mat hire Smartphones an dem Internetsite “a-z.lu” léieren si wéi ee gezielt Informatioune sicht a fënnt.

Wat ass Kolonialismus, wat ass en transnationale Konzern a wat ass fairen Handel?

Bei hire Recherchë fannen déi Jonk déi verschiddenst Bicher an Dokumentatioune bei eis an der Bibliothéik, déi hinnen hëllefen, Informatiounen aus verifizéierte Ressourcen ze fannen.